اخلال وارد مىگشت ؛ وَ سُبْحانَ اللهِ أنْ يَكونَ فى فِعْلِهِ تَفْريطٌ كَما لا يَكونُ فى صِفاتِهِ وَ ذاتِهِ قُصورٌ . پس محصّل مطلب اين شد كه حيواناتِ زمينى امّت‌هائى همچون بشرند ، و دربارهء آنان همان عودى كه براى انسان و اجتماع او در نزد پروردگارش هست خواهد بود . و نيز اين آيه معاد جنبندگان را بطور كلّى مىرساند : وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ وَ هُوَ عَلى جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ « 1 » . . « و از جملهء آيات و نشانه‌هاى خدا آفرينش آسمانها و زمين و آنچه را كه خداوند از اصناف جنبندگان در آسمانها و زمين پراكنده و منتشر كرده است مىباشد ؛ و پروردگار بر جمع كردن آنها در آن وقتى كه بخواهد تواناست . » چون در اين آيه نيز حكم « جمع » را كه همان حشر است ، براى تمام افراد ذىروحى كه در آسمانها و زمين است اثبات كرده است . و نظير اين آيه نيز در سورهء مريم است : إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً * لَقَدْ أَحْصاهُمْ وَ عَدَّهُمْ عَدًّا * وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً . « 2 » « هيچ يك از كسانى كه در آسمانها و زمين هستند تحقّقى ندارند مگر آنكه به نزد پروردگار رحمن ، در حال عبوديّت رهسپارند .

--> ( 1 ) . آيه 29 ، از سورهء 42 : الشّورى ( 2 ) آيه 93 تا 95 ، از سورهء 19 : مريم